เหล็กเส้นกลม (Round Bar หรือ RB) คือเหล็กเส้นหน้าตัดกลมที่ผิวภายนอกเรียบ เมื่อนำไปใช้เป็นเหล็กเสริมในงานโครงสร้าง ขนาด เกรด ตำแหน่ง และรูปดัดต้องตรงกับแบบ เพราะผิวและพฤติกรรมการยึดเหนี่ยวแตกต่างจากเหล็กข้ออ้อย
RB จึงไม่ใช่ชื่อที่ใช้แทนเหล็กเสริมทุกชนิด และไม่ควรสลับกับเหล็กข้ออ้อยเพียงเพราะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางใกล้กัน
Round Bar ต่างจากเหล็กข้ออ้อยอย่างไร
ความต่างที่เห็นได้ชัดคือ Round Bar มีผิวเรียบ ส่วนเหล็กข้ออ้อยมีบั้งหรือครีบบนผิว การยึดเหนี่ยวกับคอนกรีต รายละเอียดระยะฝัง การดัด และหน้าที่ในโครงสร้างจึงต้องอ้างอิงชนิดเหล็กที่แบบกำหนด
ไม่ควรสรุปว่าเหล็กชนิดหนึ่ง “ดีกว่า” อีกชนิดโดยทั่วไป เพราะผู้ออกแบบเลือกวัสดุตามแรงที่ต้องรับ รายละเอียดรอยต่อ และข้อกำหนดของชิ้นส่วน
ภาพช่วยให้เห็นลักษณะผิวเรียบของ Round Bar แต่ขนาดและเกรดต้องอ่านจากเอกสารวัสดุและแบบ ไม่สามารถระบุจากภาพถ่ายได้
เหล็กเส้นกลมใช้ทำอะไรได้บ้าง
การใช้งานขึ้นกับแบบของแต่ละโครงการ ตัวอย่างที่พบได้ เช่น
- ทำเหล็กปลอกหรือเหล็กคาดเมื่อแบบระบุให้ใช้ RB
- ใช้เป็นเหล็กเสริมรองหรือชิ้นส่วนประกอบในตำแหน่งที่ออกแบบไว้
- ดัดเป็นรูปทรงสำหรับกรงเหล็กหรือรายละเอียดประกอบ
- ใช้ในงานผลิตชิ้นส่วนเหล็กที่กำหนดชนิดและเกรดวัสดุไว้ชัดเจน
ภาพโครงเหล็กทรงกระบอกด้านล่างแสดงตัวอย่างการนำเหล็กหลายเส้นมาประกอบเป็นกรงเหล็ก แต่ไม่ควรใช้ภาพเพื่อสรุปว่าเหล็กทุกเส้นในกรงเป็น RB ชนิดหรือขนาดเดียวกัน
ถ้าใช้ Round Bar ทำเหล็กปลอก ต้องตรวจอะไร
เมื่อแบบกำหนดให้ใช้เหล็กเส้นกลมเป็น เหล็กปลอก ต้องตรวจมากกว่าขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ได้แก่ รูปดัด ตำแหน่งปลาย ระยะห่างของปลอก จำนวน และตำแหน่งตามแนวคานหรือเสา
ภาพแสดงเหล็กผิวเรียบที่ดัดเป็นปลอกรอบเหล็กข้ออ้อย ตำแหน่งจริงของเหล็กก่อนเทต้องตรวจร่วมกับแบบและระยะหุ้มคอนกรีต
ก่อนสั่งหรือรับเหล็กควรดูอะไร
คำว่า “RB” ยังไม่เพียงพอสำหรับสั่งวัสดุ ควรตรวจข้อมูลจากแบบและใบรับรองวัสดุหรือเอกสารที่โครงการกำหนด เช่น
- เส้นผ่านศูนย์กลางและจำนวน
- เกรดหรือชั้นคุณภาพของเหล็ก
- ความยาวและรูปดัด
- ตำแหน่งใช้งานและระยะห่าง
- รายละเอียดปลายงอ ระยะทาบ หรือระยะฝังเมื่อแบบกำหนด
- สภาพผิวที่อาจกระทบการยึดเหนี่ยวหรือการใช้งาน
หลังประกอบเหล็กแล้วควรตรวจ ระยะหุ้มคอนกรีต และตำแหน่งเหล็กร่วมกับ คอนกรีตเสริมเหล็ก ก่อนปิดแบบและเทคอนกรีต
สรุป
Round Bar หรือ RB คือเหล็กเส้นผิวเรียบที่สามารถใช้เป็นเหล็กปลอกหรือรายละเอียดเสริมอื่นได้เมื่อแบบกำหนด จุดสำคัญคือไม่สลับชนิดเหล็กเอง และต้องตรวจเส้นผ่านศูนย์กลาง เกรด รูปดัด ระยะ และตำแหน่งให้ตรงกับแบบก่อนนำไปประกอบในโครงสร้าง
